هیچ عبادتی راالله(ج) بالفظ کثیر یاد نکرده است، فرموده نمازبخوانید، زکات وصدقه بدهید،حج بیت الله الحرام را انجام دهید، روزه بگیرید وبه دیگرکارهای نیک تشویق کرده است،اما درمورد هیچ عبادتی نفرموده که این عبادت رابه کثرت انجام دهید، اما وقتی نوبت ذکرمی رسد الله سبحانه وتعالی می فرماید:{ فاذکروالله ذکراًکثیراً} { والذاکرین الله والذاکرت کثیرا} یادالله سبحانه وتعالی رابه کثرت انجام دهید.

 
الله سبحانه وتعالی درآیه های متعدد وسیدالمرسلین امام النبیین (ص) دراحادیث بسیاری ما را به کثرت به ذکرویادالله(ج) دعوت داده اند.

خداوندمتعال می فرماید:{ فاذکرونی اذکرکم واشکرولی ولاتکفرون}

شما به ذکرویاد من مشغول باشید، من ازشمایادخواهم کرد وشکرگذارمن باشید وکفران نعمت نکنید.

هیچ عبادتی راالله(ج) بالفظ کثیر یاد نکرده است، فرموده نمازبخوانید، زکات وصدقه بدهید،حج بیت الله الحرام را انجام دهید، روزه بگیرید وبه دیگرکارهای نیک تشویق کرده است،اما درمورد هیچ عبادتی نفرموده که این عبادت رابه کثرت انجام دهید، اما وقتی نوبت ذکرمی رسد الله سبحانه وتعالی می فرماید:{ فاذکروالله ذکراًکثیراً} { والذاکرین الله والذاکرت کثیرا} یادالله سبحانه وتعالی رابه کثرت انجام دهید.

 اگربه بحث نمازتوجه کنیم درنمازهم آمده است: { اقم الصلاة لذکری} یعنی نمازراهم به خاطرذکرویادمن انجام دهید. روح ومعنویت نمازذکرویاد پروردگاراست. همه اعمال دیگرنیزبرای یادالله سبحانه وتعالی هستند،درحج یاد الله(ج)است.درروزه وصدقه یادپروردگار(ج) است.

خداوند می فرماید مراازب یادنبرید. زیراکسانی که الله(ج) رایادنمی کنند آنان خود،منافع وسعادت وراه نجات شان راازیادبرده وفراموش کرده اند. ازخداغافل شدن ازخودغافل شدن است.

هرگاه انسان ازنجات وسعادت وزندگی جاودانه وبهشت خود غافل شود ازیادخدانیزغفلت خواهدکرد. هرگاه انسان نه فکرش مشغول به خداباشد ونه با زبان ازالله یادکند،درواقع خودش رافراموش کرده است، خداوندمتعالی می فرماید:
{ وادعواربکم تضرعاً وخیفة ودون الجهرمن القول ولاتکونوامن الغافلین}

هرگاه انسان ازیادخداغفلت کند گرفتاردسیسه های شیطان خواهد شد. اما اگربه یادخدامشغول باشد یقین بداندکه خدای عزوجل ازاونیزیاد می کند.

اگرشما خدارادرتنهایی وخلوت یادکردیدخداوندنیزشمارادرخلوت یادخواهد کرد واگردرجمعی خدارایادکردیدخداوند نیز شمارادرجمع ومحفل بهتری یادخواهدکرد،اولیاءالله وبندگان نیک وصالح درزمانهای مختلف ازیاد و ذکرالله به مقام ولایت و قرب الله(ج)رسیدند ومحبوب الله ومحبوب خلق جهان قرارگرفتند.

قرآن می فرماید:{ انّ فی خلق السموات والارض واختلاف الیل والنهارلأیات لأولی الالباب. الذین یذکرون الله قیاماً وقعوداًوعلی جنوبهم ویتفکرون فی خلق السموات والارض ربنا ما خلقت باطلاً سبحانک فقنا عذاب النار}

دراین آیات خداوند عزوجل بندگانی را مورد تعریف وتمجید قرارداده است که درپیدایش  آسمانها وزمین وآمد وشد شب  و روزتفکرمی کنند وهمواره درحالات مختلف چه ایستاده وچه نشسته وچه به پهلودرازکشیده الله(ج) رایاد می کنند وبه زبان اعتراف می کنند که پروردگارا! تواین همه را بیهوده نیافریده ای که باغفلت ازکنار آنها بگذریم، بلکه این همه مخلوقات برای پی بردن به عظمت تو و تلاش برای کسب رضای توست، پس ما را( ازغافلان مگردان) وازعذاب جهنم نجات بده. چه زیبا خواهد بود که انسان ازیک سو دستش به کاری مشغول باشد وازسوی دیگردل وقلبش لبریزازیاد الله(ج( باشد.چه زیبا است تاجری که به تجارت وخرید وفروش مشغول است،دمی به ذکر ویاد الله و تلاوت قرآن وآیاتی ازقرآن مشغول شود تاهم برای معاش وتأمین نیازمادیش تجارت کرده باشد وهم برای معاد وزندگی جاویدش.

چه زیبااست عالم ومدرسی که به تدریس و یا مطالعه وتحقیق مشغول بوده پس ازفراغت ازتدریس ومطالعه به خواندن نماز.یا ذکرالله(ج) مشغول شود. واقعه ای ازیکی ازعالمان بزرگ جهان اسلام علامه حافظ ابن حجربه یادم آمد که ایشان همواره به تألیف ونوشتن مشغول بودند، هرگاه براثرکثرت نوشتن قلم ایشان ساییده شده و نیاز به تراش پیدا می کرد ایشان درحین تراشیدن وآماده کردن قلم به ذکر( سبحان الله ،الحمدلله،لااله الاالله والله اکبر، واذکاردیگرمشغول می شدند.

حضرت عایشه صدیقه(رض) روایت کرده است که: ((کان رسول الله(ص) یذکرالله فی کل حین)) رسول خدا(ص) همواره به یاد الله(ج) مشغول بودند.

نزد آنحضرت(ص) ازغفلت خبری نبود، ایشان همواره یا به امربه معروف ونهی ازمنکر، ویا به دعوت وجهاد مشغول بودند وهرگاه ازاین اعمال فراغت می یافتند به نمازوذکرالله(ج) وتلاوت قرآن مشغول می شدند. آنجاکه امکان ذکرزبانی نبود قلب را به یاد الله(ج) مشغول می کردند. بندگان صالح نیزهمواره چه با زبان وچه باقلب به یاد الله(ج) هستند.
اینکه فکرانسان به اموردین ونفع خلق خدا مشغول باشد این نیزذکرویاد الله(ج) است.

توجه داشته باشید که توجه به منافع مردم وخدمت به خلق، وخدمت به پدرومادر، خدمت به همسایه وخویشاوند، سرزدن به نزدیکان وخویشاوندان و رفتن به عیادت مریضان وشرکت درتشییع جنازه اموات وتسلیت وتبریک گفتن درغم وشادی، درصورتی که باانگیزۀ الهی وبه نیت ثواب انجام گیرد، ذکرویاد الله (ج) حساب می شود.
 پس همواره باید به یادالله (ج) باشیم ودرراستای رضای اوگام برداریم.

خدای عزوجل می فرماید: { اُتل ما اوحی إلیک من الکتاب واقم الصلاة إن الصلاة تنهی عن الفحشاء والمنکرولذکرالله اکبروالله یعلم ماتصنعون }}عنکبوت:45

قرآن راتلاوت کن ونمازرابرپا دار،همانانمازازفحشاءومنکرات بازمیدارد وقطعا ًذکرخدا ویاد خداازهرچیزدیگری والاتروبزرگتراست وخداوندمی داندشما چه کارهایی انجام می دهید. ذکرالله ازهرچیزی والاتروبهتراست وتاثیرآن فوری است. انسان وقتی دچارغفلت می شود، دلش سخت می شود وزنگ می گیرد، اما وقتی به یادالله می افتد وبه ذکرالله مشغول می شود، قرآن راتلاوت می کند، به نمازمی ایستد، زنگاردلش پاک می شود.
وعبادتهای دیگرنیزتأثیرشان فوری است اما تأثیرذکرازهمه فوری تراست.
تأکید قرآن وسنت بران است که ما خدا رابه کثرت یادکنیم تا دل ما سخت نشود وتا ماازخدا دورنشویم.
اذکاری درحدیث آمده اند که من شما را توصیه می کنم آنهارابه  کثرت یاد کنید ان شاءالله هم درزندگی دنیا به سکون و آرامش دست خواهید یافت وهم درصحرای قیامت خواهید درخشید.

یکی ازاین اذکار که آن حضرت(ص) به عنوان بهترین ذکریاد کردند( سبحان الله والحمدلله ولااله الاالله والله اکبر، است،هم اعتراف به توحید ویگانگی است وهم بزرگی وعظمت ذات پاک پروردگارذکرشده است. همه عزیزان این ذکررا حفظ دارند  پس ان را به کثرت یاد کنید.

حضرت مولانا عبدالعزیز(رح) می فرمودندکه این ذکربرشیطان بسیارسخت وگران است ووقتی کسی این ذکررابرزبان جاری می کند شیطان آن را تحمل نمی کند وپا به فرارمی گذارد.یکی دیگرازاذکار_لاحول ولاقوةإلابالله) است که انسان باآن به عاجزی وناتوانی خود درمقابل الله تعالی اعتراف می کند. آن حضرت(ص) فرمودند که(لاحول ولاقوة إلابالله) گنج وخزانه ای ازخزانه های رحمت الهی است. ودرروایت دیگری آمده است که فرمودند: (لاحول ولاقوةإلابالله )دوای 99بیماری و مرض است، ازامراض جسمانی گرقته تاامراض روحانی وروانی.

(سبحان الله وبحمده) ذکری است که همواره برزبان فرشتگان جاری است و فضیلتهای بسیاری دارد. حضرت ابوهریره(رض) روایت می کند که اگرکسی این ذکررا روزی صد مرتبه بخوانددرروزقیامت چنان اجروثوابی خواهد داشت که کس دیگری چنان اجروثوابی نخواهد داست.

ذکردیگری که گوشهای شما با آن اشنا ست وهمواره درهمایش فارغ التحصیلی طلاب یاد آوری می شود کلمۀ(سبحان الله وبحمده سبحان اله العظیم) است. این کلمه ازکلمات محبوب نزد الله است، تلفظ آن آسان امّا درترازوی اعمال درقیامت بسیار سنگین است.

عزیزان ما اوقات ولحظات بسیاری را بدون ذکرویاد الله سپری کردیم حال آنکه می شد با یادالله سپری شود وذخیره ای برای آخرت ما باشد.

     
یک نقطه را درهنگام ذکرمد نظرداشته باشید ذکرالله باحضورقلب وبا سوزوگدازهمراه باشد.
زندگی که ازذکرخالی باشد وبال وزیان است. هرجلسه ونشستی چه راجع به مسائل اجتماعی،فرهنگی، سیاسی واقتصادی ویا مسائل خانوادگی باشد وازذکرالله خالی باشد با خسران وزیان همراه است. روزی مایۀ افسوس وحسرت ما خواهد شد که چرا درآن نشست ما یادی ازالله نکردیم.

درهرحال ودرهرموقیتی خدا را به کثرت یاد کنید.

 
هیچ گنجی بی ددوبی دام نیست        جزبه خلوتگاه حق آرام نیست.

آرامش درکاخها ودرباغهای سرسبزوپردرخت نیست، آرامش درجنگلهای کشمیروکانادا نیست به خدا قسم آرامش دریاد الله(ج) وباغهای سرسبزتسبیح وتحمید وتهلیل وتکبیبراست.

{ ألابذکرالله تطمئن القلوب} آرامش دلها با ذکرویاد الله وتفکردرعظمت وبزرگی الله(ج) است.

درود برپیامبراسلام(ص) نیز فضیلت بسیاری دارد. درود دافع بلا و مصیبت است، تأثیربسیارعمیقی درزندگی انسان دارد و رهایی بخش انسان درتنگناها وسختی هاست وموجب ارتباط انسان با پیامبراکرم(ص) است.

سروران عزیز! امروزه مردم نسبت به دومسئله کوتاهی می کنند، این کوتاهی هم دربین علماء وهم دربین عامۀ مردم، یک کوناهی نسبت به ذکرالله است ودیگری کوتاهی درخصوص تلاوت قرآن است. قرآن ازما شکایت دارد ودرمیان ما مهجورمانده است. درحالی که گذشتگان ما وصالحین امت به کثرت قرآن تلاوت می کردند.
حضرت علی(رض) روایت می کند که من ازرسول اکرم(ص) پرسیدم که یا رسول الله(ص) چه چیزی امت اسلامی را ازبلاها ومصیبتها نجات می دهد؟ فرمودند: قرآن!
دروقت مصیبتها وفتنه ها تنها پناهگاه مؤمنین ومسلمانان قرآن عظیم الشأن است.

درروایت آمده است که دلها زنگ می گیرند وزنگ دلها با تلاوت قرآن ویاد موت ازبین می رود. حافظ قرآن کسی نیست که فقط درماه شعبان ورمضان قرآن بخواند، بلکه کسی است که درطول سال باقرآن مانؤس ومتحرک باشد وبه هرجامی رودقرآن را تلاوت کند.

شما به هرمقدارسوره های قرآن راحفظ دارید آنها را درنمازها تلاوت کنید.
اگرکسی فقط سوره فاتحه راحفظ داردآن رادرنمازبخواندوخارج ازنمازآن راباربارتلاوت کند.

سورۀ فاتحه ازفضیلتهای بیشماری برخورداراست وچنان سورۀ ای است که اگرکسی آن رایک بارتلاوت کند ثواب تلاوت یک قران به او می رسد.

درمورد سورۀ اخلاص( قل هوالله احد) آمده است که تلاوت این سورۀ به اندازۀ یک سوم قرآن فضیلت دارد. تلاوت سورۀ(زلزلت) نصف قرآن ثواب دارد.

هرسوره ای رایاد دارید آن رابارباربخوانید.

نکته دیگراینکه(لااله الاالله) افضل الذکراست. کسی حضرت مولانا عبدالعزیز(رح) راخواب دیده بود که ایشان فرمودند: چرامردم ذکر(لااله الاالله) راکم می کنند. هرکس می خواهد آخرین کلامش(لااله الاالله) باشد این کلمه زیبا رابه کثرت برزبانش جاری کند، وهرکس آخرین سخنش (لااله الاالله) باشد وارد بهشت می شود.
هم با صدای بلند می توانید ذکروتلاوت قرآن کنید وهم با صدای آهسته. درهرحال ودرهرجا به یاد الله(ج) باشید واین اذکار را  ورد زبان خود کنید.

به دعا کردن نیزتوجه واهتمام کنید. دعا ثمره ومغزعبادت است. وقتی درمحضرپروردگار دعا می کنید با عاجزی و زاری دعا کنید،بزررگی وعظمت الله(ج) را بیان کنید وخود را درمقابل الله تعالی عاجزقراردهید.                           

وقتی آنحضرت صلی الله علیه وسلم به مدینه تشریف آوردند دیدند که یهودیها روز عاشورا را روزه می گیرند، ایشان فرمودند: این چه چیزی است؟ گفتند این روز خوبی است که خداوند در این روز حضرت موسی و بنی اسرائیل را از دشمنشان نجات داد و حضرت موسی این روز را روزه گرفته اند. آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: پس من نسبت به موسی از شما حقدارتر و اولی تر هستم و این روز را روزه گرفتند و دستور به روزه گرفتن دادند

بسم الله الرحمن الرحیم
خصوصیات عاشورا
عاشورا روز دهم محرم و تاسوعا روز نهم محرم می باشد.
از مجموعه احادیث چنین فهمیده می شود که روزه عاشورا نزد یهود و قریش در زمان جاهلیت مشهور و معروف بود.
حضرت عائشه رضی الله عنها می فرماید: «کان یوم عاشوراء یوما تصومه قریش فی الجاهلیة و کان رسول الله صلی الله علیه وسلم یصومه، فلما قدم المدینة صامه و امر الناس بصامه، فلما فرض رمضان، قال: من شاء صامه و من شاء ترکه». ترجمه: عاشورا روزی بود که قریش در زمانه جاهلیت آن را روزه می گرفت و رسول اکرم صلی الله علیه وسلم هم آنرا روزه می گرفتند، وقتی ایشان به مدینه تشریف آوردند خودشان هم عاشورا را روزه می گرفتند و هم به مردم دستور روزه گرفتن دادند، وقتی روزه رمضان فرض شد، فرمودند: هر کسی می خواهد این روز را روزه بگیرد و هر کسی می خواهد روزه نگیرد.

حضرت ابن عباس رضی الله عنهما می فرماید: «لما قدم النبی صلی الله علیه و سلم (ای المدینة) فرأی الیهود تصوم عاشوراء فقال: «ما هذا؟» قالوا هذا یوم صالح نجی الله فیه موسی و بنی اسرائیل من عدوهم، فصامه موسی، فقال: «أنا أحق بموسی منکم» فصامه وامر بصامه». ترجمه: وقتی آنحضرت صلی الله علیه وسلم به مدینه تشریف آوردند دیدند که یهودیها روز عاشورا را روزه می گیرند، ایشان فرمودند: این چه چیزی است؟ گفتند این روز خوبی است که خداوند در این روز حضرت موسی و بنی اسرائیل را از دشمنشان نجات داد و حضرت موسی این روز را روزه گرفته اند. آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: پس من نسبت به موسی از شما حقدارتر و اولی تر هستم و این روز را روزه گرفتند و دستور به روزه گرفتن دادند.
فضیلت روزه عاشورا
امام ترمذی از ابو قتاده نقل می کند که آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: «صیام یوم عاشوراء إنی احتسب علی الله أن یکفر السنة التی قبله». ترجمه: گمان من بر خداوند این است که روزه ی روز عاشورا گناهان سال گذشته را جبران کند و بیامرزد.

حضرت ابن عباس رضی الله عنهما می فرماید: «لیس لیوم فضل علی یوم فی الصیام إلا شهر رمضان أو یوم عاشوراء» ترجمه: هیچ روزی بر روز دیگر از نظر روزه گرفتن فضیلت و برتدری ندارد مگر ماه رمضان و روز عاشورا.
امام ترمذی از حضرت علی رضی الله عنه روایت می کند که شخصی از رسول اکرم صلی الله علیه وسلم پرسید: روزه گرفتن چه روزی را بعد از روزه رمضان شما دستور می فرمایید؟ آنحضرت صلی الله علیه وسلم فرمودند: محرم را روزه بگیر چون آن ماه خداست و در محرم یک روزی است که خداوند در آن روز توبه یک قومی را پذیرفت و روزه قوم دیگر را هم می پذیرد.

از مجموع احادیثی که در باره روز عاشورا روایت شده اند چنین برداشت می شود که ابتداءً روزه گرفتن روز عاشورا بر مسلمانان واجب و لازم بود چون در ابتدا رسول اکرم صلی الله علیه وسلم دستور فرمودند که عاشورا را روزه بگیرید و از روایت حضرت ابن مسعود که فرمودند: «لما فرض رمضان ترک عاشوراء» چنین فهمیده می شود که بعد از اینکه روزه رمضان فرض شد روزه عاشورا به عنوان روزه  فرضی و واجب ترک شد ولی استحبابش باقی ماند چنانچه حضرت رسول صلی الله علیه وسلم تا سال وفاتشان با اهتمام خاصی عاشورا را روزه می گرفتند و فرمودند: «اگر زنده بمانم حتما روز نهم و دهم را روزه می گیرم» و امت را به روزه این روز تشویق و ترغیب فرمودند.
چون حضرت رسول اکرم صلی الله علیه وسلم خیلی بر این امر اصرار داشتند که دین اسلام از دیگر ادیان متمایز باشد  و از شعارهای دیگر ادیان باید خودداری شود لذا به روزه روز تاسوعا به همراه روز عاشورا تشویق فرمودند  تا روزه ی مسلمانان از روزه اهل کتاب متمایز و جدا باشد.
چون رسول اکرم صلی الله علیه وسلم آرزو کردند که سال آینده به همراه عاشورا، تاسوعا را هم روزه بگیرند بنابر این روزه تاسوعا هم مستحب می باشد.

دکتر یوسف قرضاوی

ماهی که دارای چنین رتبه و مقامی باشد، شایسته است که مردم را نسبت به آن ماه خوشبین کنیم، و مردم را از ازدواج باز نداریم، و از سنت سیئه ای که فاطمیان افراطی در مصر بجای گذاشتند که ماه محرم را ماه حزن و نوحه سرایی قرار داده واز هر گونه شادی و سرور و همچنین ازدواج اجتناب ورزیده اند، رهایی یابیم، و پیروی نکنیم.

 ===================================================

سوال: برخی از مردم معتقدند که ازدواج در ماه محرم بد یُمن یا حرام است؛ آیا چنین اعتقادی پایه و اساسی در دین دارد؟
جواب: این اعتقاد پایه و اساسی در دین ندارد.

آنچه در دین اسلام مُحرز است اینست که ماه محرم یکی از چهار ماه حرامی است که خداوند آن را گرامی داشته است و جنگ و نبرد را در آن ماهها حرام گردانیده، و گناه کردن و دشمنی ورزیدن در آن ماهها بیش از ماههای دیگر مورد نهی قرار گرفته است، و پیامبر (ص) به خاطر شرافت و کرامتی که آن ماه دارد آن را «شهر الله» نامیده است، و در پاسخ به مردی که در باره ی روزه ی مستحب از ایشان سوال نمود، فرمود: «ان کنت صائماً بعد رمضان فصُم المحرم فانه شهر الله فیه یوم تاب الله علی قوم و یتوب فیه علی قوم آخرین» اگر می خواهی بعد از ماه رمضان روزه بگیری، ماه محرم را روزه بگیر که آن ماه خداست و در آن روزی هست که خداوند در آن روز توبه گروهی را پذیرفته و توبه گروه دیگر را نیز خواهد پذیرفت».

ماهی که دارای چنین رتبه و مقامی باشد، شایسته است که مردم را نسبت به آن ماه خوشبین کنیم، و مردم را از ازدواج باز نداریم، و از سنت سیئه ای که فاطمیان افراطی در مصر بجای گذاشتند که ماه محرم را ماه حزن و نوحه سرایی قرار داده واز هر گونه شادی و سرور و همچنین ازدواج اجتناب ورزیده اند، رهایی یابیم، و پیروی نکنیم.

از نظر اسلام همه ماه ها و روزهای سال برای ازدواج، مبارک می باشند؛ زیرا، ازدواج یکی از شعائر دین و سنتی از سنت های پیامبر گرامی است، و هر کسی در هر زمان و هر مکان اقدام به ازدواج نماید، نیمی از دین خود را احراز و اطمینان بخش کرده است، و خوشا به حال کسی که نصف دین خود را بیمه وتضمین نموده باشد.

 
 اگر کسی خود جادو بکند یا اینکه نزد شخصی جادوگر برود تا از او جادو بگیرد حکم او چیست؟

حامدا و مصلیا

عمل جادو و سحر شرعا حرام می باشد که حرمت آن با نص قرآن و سنت به ثبوت رسیده است و یکی از گناهان کبیره ی می باشد . حتی برخی از عملیات سحر و جادوا بگونه ای اند که باعث کفر اند .

و در عملیات جادو معمولا کلمات شرک آمیز و استعانت از شیاطین و جنات بکار می رود. زیرا این عملیات زمانی تاثیر گذارند که صاحب این عملیات در خباثت و نجاست قولا و فعلا و اعتقادا با شیاطین مشابه باشد .
و بسیار از سخنان کاهنان و جادوگران طبق تصریح حدیث نبوی کذب محض می باشد . و کسی که به نزد کاهنی می رود و از او چیزی می پرسد در حدیث بر عدم پذیرش نماز چهل روزش تهدید شده است .
مفتی محمد شفیع رحمه الله در تفسیر معارف القرآن 1/279 در ذیل آیه و لکن الشیاطین کفروا یعلمون الناس السحر می نویسد : اگر در جادویی از عملیات کفری مانند استغاثه و استمداد از شیاطین ... استفاده شود این سحر بالا جماع کفر است .
اگر تعویذی که ساحر می نویسد در آن از شیاطین و جنات استمداد گردد حکم جادوا را داشته و حرام است و اگر الفاظ مشتبهی بکار رفته که معنایشان معلوم نیست و احتمال استمداد از از شیاطین و جنات باشد باز هم حرام است . اگر معتقد بر این است که ساحران در امور تصرف دارند ایشان کافر است و همسرش از وی جدا می شود باید فورا توبه کرده و تجدید ایمان بنماید .

وادلة تحریمه کثیرة منها

أ – قوله تعالی : و ألق ما فی یمینک تلقف ما صنعوا انما صنعوا کید ساحر و لا ینلح الساحرین اتی        [سورة طه : 69]

ب – و لکن الشیاطین کفروا یعلمون الناس السحر             [البقرة : 102]

فجعله فی تعلیم الشیاطین و قال فی اخر الایه و یتعلمون ما یضرهم و لا ینفعهم فاثبت فیه ضررا بلا نفع

ج – قوله تعالی حکایته عن سحرة فرعون : امنا بربنا لیغفرلنا خطایانا و ما اکرهتنا علیه من السحر و الله خیر و ابقی             [هود : 73]

فاخبر أنهم رعبوا الی الله فی ان یغفر لهم السحر وذلک یدل علی انه ذنب الموسوعة الفقهیة 24/263

د – قول النبی صلی الله علیه و سلم اجتنبوا السبع الموبقات ... الشرک بالله و السحر (اخرجه الشیخان و ابو داود 20/41)

ه – عن عایشه قالت : قلت یا رسول الله ان الکهان کانوا یحدثوننا بالشی فنجده حقا قال تلک الکلمة الحق یخطفها الجنی فیقذفها أن لنا ولیه و یرید فیها مائسة کذبه .

قالت عائشة سأل اناس رسول الله من الکهان فقال لهم رسول الله لیسوا بشی الحدیث قرله : لیسوا بشی ای لیس قولهم بشی یعتمد علیه

تلمکة فتح الملهم 4/386

و فی صحیح المسلم :

و – عن صفیة بعض ازواج النبی صلی الله علیه و سلم عن النبی قال من اتی عرافا عن شی لم تقبل له صلوة أربعین لیلة

«صحیح المسلم 4/1751 رقم 2230 ط دار الحدیث »

و فی روح المعانی : تحت قوله تعالی و لکن الشیاطین کفروا یعلمون السحر و المرادبه امر غریب تشبه الخارق و لیس به اذ یجری فیه التعلم و یستعان فی تحصیله بالتقریب الی الشیطان بارتکاب القباع قولا کالرقی التی فیها الفاظ الشرک ومدح الشیطان و تسخیره و عملا کعبادة الکواکب و التزام الجنایة و سائر الفسوق و اعتقادا کاستحسان ما یوجب التقریب الیه و محبت ایا وذلک لا یستتب الا بمن یناسبه فی الشرارة و خبث النفس نان التناسب شرط التضام والتعاون فکما ان الملائکة لا تعاون الا اخیار الناس المشبهین بهم فی المواظبة علی العبادة و التقریب الی الله تعالی بالقول و الفعل کذلک الشیاطین لا تعاون الا الاشرار المشبهین بهم فی الخباثة قولا و فعلا و اعتقادا         « روح المعانی 1/338»

و فی تکملة فتح الملهم : اما حکم السحریان تعاطیه حرام بالاجماع و ان کان مصحوبا بالعقیدة الفاسدة فانه کفروا بما ان السحرة اکثر ما یعتقدون ما هو معارض لعقائد التوحید فانه اطلق علی السحر کلمة الکفر فی قوله تعالی و ما کفر سلیمان و لکن الشیطان کفروا یعلمون الناس السحر ... و کذلک ما یفعله بعض السحرة من الاستعانه بالشیاطین بضرب من التقرب الیهم معتقدین بأنها متصرفة فی هذه الا مورلا شک فی کوفه کفرا و حکم مثل هذا الساحر انه یقتل ، لانه مریدا او زندیق و اما السحر الذی لا یتضمن شیئا من العقائد و الاعمال المؤدیة الی الشرک فانه لیس کفرا ولکنه حرام یعزی فاعله الا اذا تعاطاه احد لازالته عمن وقع علیه ، فقد جوزه العلماء کما صبرح به الحافظ فی الفتح  

سلام علیکم و رحمة الله و برکاته؛ با عرض سلام و درود به محضر شما برادران دینی، از تلاش و کوشش بسیار گسترده و عالی شما را در این شبکه تشکر و قدردانی می نمایم. سعی می کنم مشکل خود را در نکات زیر خلاصه کنم: سؤال: بنده در یک خانواده غیر مذهبی پرورش یافتم اما از نظر ادب و اخلاق مرا نیک تربیت کردند. در چندین آموزشگاه خارجی که پسران و دختران با هم در آنها درس می خواندند پرورش یافتم و همه دوستانم در آنجا غیر متدین بودند....

چند سوال در مورد قضا و قدر ، ازدواج و حجاب

سلام علیکم و رحمة الله و برکاته؛ با عرض سلام و درود به محضر شما برادران دینی، از تلاش و کوشش بسیار گسترده و عالی شما را در این شبکه تشکر و قدردانی می نمایم.

سعی می کنم مشکل خود را در نکات زیر خلاصه کنم:
سؤال: بنده در یک خانواده غیر مذهبی پرورش یافتم اما از نظر ادب و اخلاق مرا نیک تربیت کردند. در چندین آموزشگاه خارجی که پسران و دختران با هم در آنها درس می خواندند پرورش یافتم و همه دوستانم در آنجا غیر متدین بودند.

همواره وجود خداوند متعال را در زندگی خود احساس می کردم، نماز را در بعضی وقت می خواندم و گاهی قضا می کردم تا این که وارد دانشگاه شدم در آنجا با اهتمام نماز را می خواندم.

در دانشکده معرفی ثبت نام کردم و یک سری معلومات از دین بدست آوردم که جلوتر آنها را نمی دانستم در آن جا با دوستانی متدین آشنا شدم پس از آن به حفظ قرآن مجید و انجام دادن اعمال نیکو و خوب مشروع کردم.

بعضی از دوستانم مرا به حجاب و پوشش و التزام بر آن تشویق می کنند اما خودشان با جوانان آمیخته می شوند و با آنها صحبت و گفتگو می کنند و می خندند و این باعث پریشانی و ناراحتی بنده شده است. بسیاری از دختران را می بینم که با یک جوان از طریق اینترنت ارتباط برقرار می کنند و با او صحبت دوستانه می کنند من گرچه در یک خانواده غیر متدین بزرگ شده ام ولی یادم نیست تاکنون بوسیله انترنت یا تلفن با یک جوان بیگانه ارتباط برقرار کنم و صحبت نمایم حتی در دانشگاه بدون ضرورت و نیاز با آنها صحبت نمی کنم از این رو مشاهده می کنم بسیاری از آنان بر من عصبانی می شوند.
پس از فارغ التحصیل شدن در یک شرکت مشغول به کار شدم، در این شرکت نیز افراد متدین و دینداری وجود نداشت و من در آن احساس ناکامی و شکست دینی کردم، متوجه شدم که در آن از نظر تدین عقب می افتم.

پس از چند روز کسالت نامفهوم در دوستان دانشگاهی خود ناهنجاریهای اخلاقی مشاهده کردم که مرا پریشان و ناراحت کرد، بنده احساس کردم که آنها در بسیاری اوقات در امور مردم بی جا دخالت می کنند و به این نتیجه رسیدم که دیگران را به انجام دادن کارهای نیکو و پسندیده وعظ و نصیحت می کنند در حالی که خودشان کارهای منکر و بد انجام می دهند.
نمی دانم این شیطان است در سینه من وسوسه ایجاد می کند تا آنها را ناپسند دانم و با دوستان کار بپیوندم در صورتی که آنها افراد متدین نیستند، خوب می دانم که دوستان دانشگاهی من فرشته نیستند و من نیز از گناه معصوم نیستم، همیشه آنها به من می گویند: «تو دختر خوبی هستی تنها نقص و ضعف تو در حجاب می باشد» بدون شک حجاب فرض است من در لباسهای خود با حیا و با حجاب هستم تنها موهای سر من عریان است.

من لباس گشاد می پوشم ولی خانواده من در مسئله حجاب با من مخالفت می کنند و آنرا نمی پذیرند پس چرا دوستانم در این مسئله بر من سختگیری می کنند؟ چرا بر خود سختگیری نمی کنند؟ من بعد از هر نماز از خداوند آمرزش می خواهم تا مرا ببخشد حتی در خیابان که راه می روم استغفار می کنم پس چرا آنها در این امر مداخله می کنند؟ مگر حجاب کردن تنها راه آزادی و اختلاط است؟ و آیا اختلاط دختران باحجاب با پسران جایز است و برای دختران بی حجاب ناجایز و حرام است؟

در پایان یک سوال مهم دیگر هم دارم امیدوارم که پاسخ آن را بدهید.

سوال: آیا نام همسر در نزد خداوند نوشته شده است و به هیچ وجه تغییر نخواهد کرد، حتی با دعا کردن «خشک شده است رنگ قلم ها و بسته شده اند نامه های اعمال» یعنی اگر یک جوانی خوب و محترم برای خواستگاری من آمد که نماز نمی خواند اما در کارهای دنیوی خود موفق، زیرک و خردمند بود، پس از استخاره کردن احساس کردم که این جوان با من نزدیک است و سطح علمی، اقتصادی واجتماعی ما برابر است اما من چنین فکر کردم که او اصلا در آینده دیندار نخواهد شد و خدا بهتر می داند، آیا با وجود ارتباط درونی او را رها کنم و جواب رد دهم؟ یا قبول کنم او را بخاطر این که خداوند مقدر کرده که قطعا او همسر من است.

من دوست ندارم که تجربه ام برای فرزندان من تکرار شود، می خواهم با مردی ازدواج کنم که در مسائل دینی مرا کمک کند و در مسئله حجاب مرا قبول کند و فرزندان مرا تربیت دینی کند، یک جوان متدینی را می شناسم از خداوند می خواهم او را نصیب من گرداند اما بر این باور هستم که اون درباره ازدواج با من فکر نمی کند، پس آیا خداوند فیصله کرده است که با فردی غیر دیندارازدواج کنم. معذرت می خواهم که سخنانم خیلی طولانی شد. از شما معذرت می خواهم.

جواب از شیخ اکرم کساب

بسم الله الرحمن الرحیم

حمد و سپاس برای خداوند متعال ودرود و اسلام بر پیامبر برگزیده خدا و بر همه خاندان او؛ اما بعد:
در آغاز از خداوند متعال می خواهم که این خواهر گرامی را به راه راست هدایت کند و شوهر صالح و نیکوکاری نصیب او گرداند.

دوست دارم که برای آن خواهر محترم چند مسئله را در این پاسخ توضیح دهم:
1- دین مبین اسلام حجت و دلیل است بر مردم، به این معنی که رفتار و کردار مدعیان التزام به اسلام عیبی برای اسلام محسوب نمی شود بلکه این یک نقص و ضعفی برای خود مدعیان به شمار می آید.
این خواهران گرامی از آن دسته از دختران هستند که ادعای التزام می کنند ولی خودشان پایبند نیستند این عیب از اسلام نیست بلکه عیب از خود آنان است.

خداوند متعال این کردار را در قرآن مذمت کرده است، در مذمت اهل کتاب فرموده است: «آیا مردم را به کار نیکو فرمان می دهید و خود را فراموش می کنید در حالی که شما کتاب می خوانید آیا نمی فهمید» (بقره: 44) و در جایی دیگر مومنان را نکوهش می کند و می فرماید: «ای مومنان! چرا سخنی (به دیگران) می گویید که خودتان بر آن عمل نمی کنید؟! اگر سخنی را بگویید وخودتان برابر آن عمل نکنید، موجب کینه و خشم عظیم خدا می گردد» (صف: 3-2)
و پیامبر (ص) خبر داده است که شدیدترین عذاب در روز قیامت برای اشخاصی خواهد بود که دیگران را برای انجام دادن کارهای نیکو و درست امر می کنند و خود انجام نمی دهند، مردم را از منکرات و معاصی منع می کنند و خود منکرات انجام می دهند.

رسول الله (ص) فرمود: روز قیامت مردی آورده می شود و در آتش انداخته می شود، روده های او در آتش بیرون می آیند و مانند آلامخی دور خود می چرخد، اهل جهنم گرداگرد او جمع می شوند و به او می گویند: ای فلانی تو را چه شده است که به این عذاب گرفتار شده ای؟ مگر تو کسی نبودی که ما را به انجام دادن معروف امر می کردی؟ او در جواب می گوید: من شما را به انجام دادن کارهای معروف و پسندیده امر می کردم اما خودم انجام نمی دادم. شما را از منکر منع می کردم اما خودم آن را انجام می دادم. (رواه البخاری)

چه زیبا گفته است فاروق اعظم (رض): خداوند در زمین بندگانی دارد که حق را با یاد کردنش زنده کرده اند و باطل را با ترک کردن آن از بین برده اند و این گروه کسانی اند که عمل آنان با سخن آنان مطابق دارد و پیامبران الهی از پیش کسوتان این گروه بودند. دین خداوند به وجود چنین داعیانی نیاز دارد که اعمال و گفتار آنها یکی باشد.

ابو العتاهیه گفته است: «ای مردی که آموزگار دیگران هستی؛ چرا معلم نفس خود نیستی؟ برای معالجه بیماران دارو و درمان بیان می کنی و خود مریض هستی! اول به علاج نفس بیمار خود بپرداز و او را از گمراهی نجات بده، اگر نفس تو از گمراهی خود باز آمد آن وقت حکیم هستی، در آن هنگام وعظ و نصیحت تو را مردم می پذیرند و به تو اقتدا می نمایند و در آن وقت تعلیم تو سودمند می شود».

2- حالتی را که خواهر گرامی بیان کردند نمی توان آن را انکار کرد، اما واقعیت این است همه مردان و زنان که ادعای التزام و پای بندی می کنند از گروه مذکور نیستند بلکه افراد زیادی وجود دارد که عمل آنها مطابق گفته آنان است و در آنان خیر و خوبی است (انشاء الله). بنابر این به صورت عموم این جمله هرگز جایز نیست.

3- این نفس لوامه خواهر گرامی را تبریک و شاد باش می گویم که هر وقت در معصیت واقع می شود احساس خطا و گناه می نماید چنان که در قضیه حجاب به تقصیر خود اعتراف می کند. ولی من از این خواهر می پرسم چرا برای متقاعد کردن خانواده خود تلاش نمی کند باید با دلایل و براهین به آنان را بقبولاند که آزادی حق هر شخصی است تا وقتی که به آزادی دیگران تعرض نکند به آنها بگو که من در پوشش و حجاب حق آزادی دارم که آن را طبقه اجتماعی می پذیرد بعد به صورت تدریجی به آنان بفهمان که این حجاب از نظر شریعت فرض و واجب می باشد.

4- اما سوال مهم دیگر خواهرمان که فرمود: «آیا نام همسر در نزد خدا نوشته شده است که به هیچ وجه تغییر نخواهد کرد حتی با دعا کردن؛ خشک شده است رنگ قلها و بسته شده اند نامه های اعمال»

می گویم و از خداوند توفیق مسئلت می کنم: این سخن (رنگ قلمها خشک شده است و نامه های اعمال جمع شده اند) یک کلمه صحیح و راست است ولی برخی از آن سوء استفاده می کنند و قصد باطل می نمایند، خداوند ازدواج را حلال کرده است و ما مسلمانان را به ایمان داشتن به قضا و قدر موظف کرده است در ضمن طرق و راههای اختیار در پیش ما گذاشته است، در سنت پیامبر (ص) شرایط اختیار در وقت ازدواج برای مرد و زن به طور مساوی مفصلا بیان کرده است. چنان که شرط اساسی برای انتخاب زن دین و اخلاق او را ذکر کرده است حضرت ابو هریره (رض) می فرماید: رسول خدا (ص) فرمودند: هنگامی که کسی برای خواستگاری پیش شما آمد که دین واخلاق او مورد پسند شما بود، او را ازدواج دهید، اگر این کار را نکنید در زمین فتنه و فساد می شود (رواه الترمذی).

بنابر این خداوند متعال پس از یافته شدن شرائط ازدواج در مرد خواستگار، استخاره را مشروع کرده است.
لذا شما (خواهر گرامی) استخاره کنید و هیچ شک و تردیدی در سینه خود را ندهید کار خود را برای خداوند بسپار، بدون شک هر چه خدا مقدر کرده است آن می شود و خداوند ولی توفیق است.

حکم ساز و ارگ و دهل و غیره در مراسم عروسی
حکم استماع نوارهای مذهبی که همراه با ساز باشد
موسیقی از دیدگاه اسلام
حنا بستن دستهای مرد توسط زنان و ...
ساز و دهل وارگ در مراسم عروسی

ساز و دهل وارگ در مراسم عروسی

در بعضی از جشنهائی که اسم عروسی، ساز و دهل و این مزماری که تاز رسم شده می آورند به اسم ارگ می خواهم از شما برادران بپرسم که با آوردن این مزامیر شیطانی آیا غذاهائی که از قبیل آب گوشت و یا برنج و خورشت و نان و چائی و غیره در این مجلس خورده می شود . آیا با آوردن اسباب لهو و لعب غذاهای یاد شده حرام و نجس می شود یا خیر و یا اینکه اصل فعل که همان اسباب لهو و لعب باشد حرام و یا به واسطه مزامیر شیطانی حلالهای دیگر هم حرام می شود .

الجواب باسم ملهم الصواب

گوش فرا دادن به آواز ساز دهل ، ارگ و دیگر آلات موسیقی و استعمال آنها در شریعت اسلامی و مذاهب اربعة حرام می باشد و حرمت آن از آیات قرآن کریم و احادیث رسول اکرم صلی الله علیه وسلم و اقوال علماء و ائمه مجتهدین ثابت می باشد .

غذائی که د رمجالس لهو و لعب طبخ می شود حرام نیست اما شرکت کردن در این مجالس حرام و نا جائز است . البته اگر کسی اطلاع نداشت و قبلا رفته بود می تواند غذا بخورد .

عن ابی مالک الاشعری قال : قال رسول الله صلی الله علیه و سلم : لیشربن نام من امتی الخمر و یسمونها بغیر اسمها یعزف علی روسهم بالمعازف و المغینات یخسف الله بهم الارض و یجعل منهم القردة والخنازیر .

منن ای مابه کتاب الفتن 4/368

رسول اکرم صلی الله علیه و سلم فرمودند :

گروهی از امت من شراب را می نوشند اما اسمش را عوض می کنند مجلس آنها با ترانه و موسیقی و زنان ترانه خوان گرم است خداوند آنها را در زمین فرو می برد و بعضی را میمون و خوک درست می کند. بنابراین شرکت در این مجالس نا جائز است.

والله اعلم بالصواب

استماع نوارهای مذهبی که همراه با ساز باشد

سوال : آیا گوش کردن به نوارهای مذهبی که دارای ساز می باشند جائز است یا نه:

الجواب و منه الصدق و الصواب

استماع نوارهایی که با نواختن موسیقی همراه هستند جایز نیست گرچه نوارهایی باشند که مشتمل بر حمد و ثنای خداوند و مدح رسول باشد ، بلکه هتک حرمت شعائر اسلامی می گردد .

پس کسانی که میل دارند نوار گوش کنند از نوارهای مجاز مثل تلاوت قرآن مجید و سخنرانیها یا سرودهایی که خالی از موسیقی و مشتمل بر مطالب دینی باشند استفاده نمایند .

قال فی البحر الرائق

و فی المعراج : الملاهی نوعان ، محرم و هو آلات المطربة من غیر الفناء کالمزمار سواء کان من عود اوقصب کالشبابة او غیره کالعود و الطنبور ، لما روی ابوامامة (رض) انه علیه الصلاة و السلام قال ان الله بعثنی رحمة العالمین و امرنی بمحق المعازف والمزامیر (و الا وتار و الصلیب و امر الجاهلیة ، احمد و ابو داود الطیالسی ) و لانه مطرب مصد عن ذکر الله تعالی ...

البحر الرائق 7/88

و فی الخلاصة : من قرا القرآن علی ضرت الدف و القضیب یکفر

قلت و یضرب فیه ضرب الدف والقضیب مع ذکر الله تعالی و فعت المصطفی (ص) و کذا التصفیق علی الذکر .

شرح فیه اکبر :  405 فتاوی محمودیه : 6/34

 و الله اعلم بالصواب

موسيقي از ديد گاه اسلام

 سوال(1) حكم موسيقي در اسلام چيست لطفاً توضيح دهيد ؟ 

سوال(2) حنا زدن مرد توسط زنان

حنا زدن مرد توسط زنان ويا مردان طي مراسم خاص در جشن عروسي، هلهله وشعر خواني وكف زدن زنان ، روشن كردن نوارهاي شعر عروسي ، سر آب بردن داماد ، گشت كردن زنان در بين خانه هاي فاميل و آشنايان جهت دعوت دادن زنان براي شركت در مراسم عروسي وهمه مسائل شبيه به اينها كه در برخي از مناطق مروج است، چه حكمي دارند؟ نقش عرف در اين موارد چيست؟ وظيفه ما در اين موارد چيست؟

س(3) لطفاً برنامه صحيح اسلامي كه مطابق سنت مطهره نبوي (ص) باشد را در مرسم ازدواج بيان فرمائيد ؟ جزاكم الله في الدارين  

الجواب باسم ملهم الصواب

جواب (1) استماع ملاهي ومو سيقي ودهل و سرنا در شريعت اسلام حرام وناجائز است ، ونا سپاسي پروردگار بوده ، هرچند كه براي اعلان نكاح باشد و دادن اجرت به موسيقي نوازان ودهل زنان ،گناه وحرام است بويژه با اجتماع زنان بالغه وترانه وهللهله شديد تر است .

وفي الدر المختار : قال ابن مسعود : صوت اللهو والغناء ينبت النفاق في القلب كما ينبت الماء النبات ، قلت وفي البزازيه : استماع صوت الملاهي كضرب قصب - الصحيح هو القضيب ونحوه حرام …

فالواجب كل الواجب ان يجتنب كي لايسمع ، لما روي انه عليه الصلاة والسلام : ادخل اصبعه في اذنه عند سماعه - الدر الختار5/246  (وكره كل لهو) اي كل لعب وعبث فالثلاثه بمعني واحد كما في شرح التاويلات ، والاطلاق شامل لنفس الفعل ، واستماعه كالرقص والسخرية والتصفيق وضرب الاوتار من الطنبور والبر بط وارباب والقانون والمزمار والصنج والبوق فانها كلها مكروهة لانها زي الكفار واستماع ضرب الدف والمزمار وغير ذلك حرام وان سمع بغتة يكون معذوراً ويجب ان يجتهد ان لايسمع :فهستاني     رد المحتار 9/ 566 باب الاستبراء واللفظ له

  البدائع 4/308

ولا يجوز الستيجار علي الغناء والنوح وكذا سائر الملاحي لانه استيجار علي المعصيه والمعصية لاتستحق بالاعقد     اربعين 31 للدهلوي (رح)

جواب(2) حنا بستن مردان بالغ وپسران نابالغ درست نيست زيرا اين نوع زينت مخصوص زنان قرار داده شده است واينكه زنان بيگانه ونامحرم مبادرت به حنا بستن داماد كنند بر شناعت آن مي افزايد ، حال در مراسم عروسي باشد يا غير مراسم عروسي ،كم باشد يا زياد ،مانند پوشانيدن واستعمال طلا براي مردان .

   وفي البحر  : ويكره للانسان ان يخضب يديه و رجليه وكذا الصبي الا لحاجة بغاية، ولاباس به للنساء  اهـ مزيد اهـ ط

اقول: ظاهره انه كما يكره للرجل فعل ذلك بالصبي ، يكره للمراة ايضاً، وان حل لها فعله لنفسها  هـ رد الحتار 6/522 باب الحظر والاباحة - يستحب للرجل خضاب شعره ولحيته . الدر المحتار - وفي الرد : ( خضاب شعره ولحيته) لايديه ورجليه فانه مكروه للتشبه بالنساء -رد المحتار ، بالاستبراء واللفظ له -البحر الرائق 8/ 208  ولاباس بالخضاب للجارية الكبيرة والصغيرة  واما الصبي فلا ينبغي ان يخضب يده ولارجله كالرجل - جامع احكام الصغار :145 وفي البحر8/208 ولاباس للنساء بخضاب اليد والرجل ما لم يكن خضاب فيه تماثيل ويكره للرجال والصبيان لان ذلك تزيين وهو مباح للنساء دون الرجال .

ج(3) اما مراسم گرداندن داماد يا عروس در شهر وهلهله وغيره به راه انداختن درست نيست البته سر آب بردن بصورت ساده با همراهي چند نفر مرد جوان باشد وزنان در آن شركت نداشته باشند واز سرنا ودهل ومنكرات ديگرخالي باشد ، اشكال ندارد .

لايجوز تضييع المال بامراج البارود ، والكاغذ وركوب الخيل والطواف بالبلد من غير حاجة ، قال الله تعالي : « ولاتكونوا كالذين خرجوا من ديارهم بطراً ورئاء الناس واظهار المعازف والملاهي واظهار لعب اللاعبين وستر حيطان البيت بالثياب الجميلة تزيناً ودخول النساء الاجنبيات علي الزوج بعد الفراغ من العقد وكلامهنّ معه ومس انفه واذنه ووضع النبات علي جسد الزوجه وامر الزوج بان يرفعه بلسانه وصفوف النساء حول الزوج والزوجه عند الخلوة كله من البدعات المحرقه . 

  اربعين للدهلوي ص:15

البته اگر عروس در شهر ديگري باشد ، بردن داماد نزد وي با جماعت اشكال ندارد ، بشرطيكه از رقص و پايكوبي وهلهله خالي باشد . دعوت دادن زنان توسط زنان وحضور آنان در مجلس عروسي بشرطيكه هتك حرمت مسائل ديني وحجاب وارتكاب منكرات نباشد ، اشكالي ندارد .

ج(4) اما نقش عرف در اين باره نمي تواند حرام را حلال وحلال را حرام گرداند ، عرفِ معتبر عرفِ مستحسن وپسنديده اي باشد كه مسائل اسلامي در آن نقض شوند داين گونه مراسم و ترويج رقص وسرود هاي محلي ومهيج تحت عنوان عرف وحفظ آداب وسنن قومي وملي در شرع اصلاً جائز نيست ، عرفي معتبر است كه قوانين اسلام در آن رعايت شده وهتك آبرو وناموس مسلمان نشود . بطور خلاصه : عرف نمي تواند موجه كار فساد شود زيرا طبايع سالم آنرا نمي پسندند  وتعريف عرف چنين است:

العرف: هو مااستقر في النفوس من جهة شهادات العقول وتلقته الطباع السليمه بالقبول .

ج(5) وظيفه ما در مورد اجراي برنامه صحيح و اسلامي ازدواج اينست كه در مراسم عروسي با دعوت افراد صالح وحضور آنان انجام گيرد ودر برگزاري آن از موسيقي و ترانه و سرنا و دهل و طبل زنگوله دار كه تحريك كننده باشد ، استفاده نشود و كارهاي خلاف شرع از قبيل اختلاط زن ومرد و برداشتن حجاب و فيلمبرداري در آن نپزيرد و حد اكثر سعي شود ساده و بدون تفاخر باشد .

ج(6) اما نقش و وظيفه ما در اين باره نسبت به افراد موثر وغير موثر ، وليّ وغير وليّ فرق مي كند به توضيحات زير توجه فرمائيد:

1-اگر فرد مقتدا وپيشوائي كه مردم است حكم او اين است اگر خبر داد كه در آنجا معصيت وگناه مي شود يا اينكه خبر ندارد ولي وقتي به آنجا رفت ديد كه آنجا معصيت انجام مي گيرد بر او لازم است كه شركت نكند واز آنجا بلند شود چون شركت او باعث خدشه داغر شدن اسلام وهتك حرمت مسائل ديني وشعائر اسلامي مي گردد؛ مكروه تحريمي است . هر چند كه اجابت دعوت سنت يا واجب باشد به آنجا نرود . فان كان مقتدي ولم يقدر علي المنع خرج ولم يقعد لان فيه شين الدين ، والمحكي عن الامام كان قبل ان يصير مقتدي به وان علم اولا باللعب و لايحضر اصلاً سواء‍‍ كان ممن يقتدي به اولا لان حق الدعوة انما يلزمه بعد الحضور لاقبله .

ابن كمال     الدر المحتار 

 وفي الرد : ( وفي التبيين مارواه ابن ماجه ان علياً (رض)قال صنعت طعاماً فدعوت رسول الله (ص) فجاء فراي في البيت تصاوير فرجع اهـ قلت: مفاد الحديث انه يرجع و لو بعد الحضور وانه لاتلزم الاجابة مع المنكر اصلاً . رد المحتار : 5/245

2- اگر فردي غير از پيشواي قوم و علما باشد ، اگر خبر دارد كه معصيت مي شود به آنجا نرود ، ولي اگر خبر ندارد وبه آنجا رفت ديد كه دهل مي شود ، آنهم بر سر سفره و در محضر آنان است ننشيند ، ولي راگر در مكاني ديگر است و سفره در مكاني ديگر مي تواند غذا بخورد . 

وفي الدر المحتار :

 دعي الي وليمة وثمة لعب او غناء قعد واكل لو المنكر في المنزل، فلو علي المائدة لاينبغي ان يقعد بل يخرج معرضاً لقوله تعالي :« فلا تقعد بعد الذكري مع القوم الظالمين» فان قدر علي المنع فعل والا يقدر صبر ان لم يكن ممن يقتدي به .          وفي الرد : ( وفي التاتارخانيه  عن الينابيع لو دعي الي دعوة فالواجب الاجابة ان لم يكن هناك معصية و لابد عة والامتناع اسلم في زماننا الااذا علم يقيناً ان لابدعة ولامعصية اهـ والظاهر حمله علي غير الوليمة لما مرّ وياتي تامل…

( قوله : لاينبغي ان لايقعد ) اي يجب عليه ، قال في الختيار لان استماع اللهو حرام والاجابة سنة ، والامتناع عن الحرام اولي اهـ

 رد المحتار 5/245

وفي تحرير المختار:

( والظاهر حمله علي غير الوليمة ) لايظهر هذالحمل بل الظاهر حمله علي عمومه .

 التحرير المختار 5/306

وهر مسلمان را واجب است كه از امور منهيات و معصيت وخاطر داري اهل بدعت اگرچه اقربا باشند مثل : پدر، مادر، خواهر، وبرادر ودختر وپسر وزوجه وغيره اجتناب نمايد .

قال عليه الصلاة والسلام : لما وقعت بنو اسرائيل في المعاصي نهتهم علماؤهم فجالسوهم في مجالسهم واكلوهم وشاربوهم فضرب الله قلوب بعضهم فلعنهم علي لسان داود وعيسي بن مريم « ذلك بما عصوا وكانوا يعتدون» كذا في المشكوة وقال الله تعالي: «فلاتقعد بعد الذكري مع القوم الظالمين» ونيز جائي كه منكرات شرعي باشد، حق دعوت لازم نمي شود . مسائل اربعين

    والله اعلم بالصواب         

 الجواب صحيح:محمد قاسم عفا عنه

   الجواب صحیح: عبد الحلیم قاضی

خروج زنان در جماعتهای تبلیغی:
خروج زنان بدون اجازه شوهر و بدون همراه محرم و بدون حجاب قطعا ممنوع و گناه می باشد. اما اگر زنان با اجازه شوهر همراه محرم با حفظ حجاب شرعی مسافرت نمایند در این اشکالی نیست.

آیا زنان می توانند در نماز جمعه شرکت نمایند یا خیر؟
عده ای مخالف و عده ای دیگر قایل می باشند.
خروج زنان در جماعت تبلیغ چگونه است؟ عده ای منع می کنند و عده ای جایز می دانند. به طور مفصل توضیح دهید.

الجواب و منه الصدق و الصواب:

قبل از پاسخ دادن به مسئله مذکور باید دانست که اسلام به تعلیم و تربیت زنان تاکید فراوانی دارد. نقش زن در تربیت فرزندان و نسل آینده ساز بر هیچ احدی پوشیده نیست.

روش رسول اکرم (ص) و سیرت گرامی اش در ارتباط با تعلیم و تربیت زنان و نیز سیرت و روش اصحاب کرام  و سلف امت نمونه ترین روش برای نسل های بعدی امت است.

اختصاص دادن آنحضرت (ص) روزی از روزهای هفته برای تعلیم زنان و اجازه حضور آنان به مساجد بعد مسافر بعضی از زنان همراه مردان در بعضی غزوات حتی پس از نزول آیه حجاب، و وجود راویان زن در کتب احادیث، و وجود فاضلات عالمات در قرون گذشته همگی بر اهمیت تعلیم و تربیت و نقش آن در اصلاح جامعه دلالت می کند. واقعیت تلخی که باید آن را پذیرفت این است که: از زمانی که برنا مه های تعلیمی و تربیتی به عهده خود خانواده ها قرار گرفت و قرار بر این شد که فقط مردان حق دارند به مساجد بروند و فقط آنها حق دارند به مدارس بروند و در مجالس وعظ شرکت نمایند و هر گونه شرکت زنان در مجالس وعظ و ارشاد ممنوع گردید که مبادا دچار فتنه شوند از آن روز به بعد می بینیم که جامعه به سوی انحطاط پیش می رود و امروز مشاهده می شود با وجود کثرت علمای دین اکثریت قاطع زنان مسلمان در جهل بسر می برند و از احکام شرعی هیچگونه اطلاعی ندارند. تاثیر چنین وضعی بر کودکان و فرزندان واضح و روشن است. علامه اقبال لاهوری در همین خصوص می سراید:

ســـیرت فرزنــدها از امهات               جوهر صدق و صفا از امهات
از امومت پخته تـر تعمیر ما               در خـــط سیمای او تقـدیــر مـا

اینجا ذکر این نکته لازم است که بسیاری از علماء و فقهاء در باره ممنوعیت رفتن زنان به مساجد و مجالس وعظ و تبلیغ از گفتار حضرت عایشه صدیقه (رضی الله عنها) استدلال می کنند که می فرمود: چنانکه رسول اکرم (ص) حیات می داشت و زنان این زمان (زمان عائشه رضی الله عنها) را مشاهده می کرد حتما آنان را از رفتن به مساجد منع می کرد. بدون تردید عمل اکثر صحابه حجت است به همین دلیل فقهای بعدی نیز رفتن زنان را به مساجد ممنوع کردند.

اما نباید از نظر دور داشت که در قرون مشهود بها بالخیر وضعیت زنان مثل زمان عصر ما نبود. از یک طرف خود زنان تعالیم اسلامی را به حد کافی فرا گرفته بودند- متاسفانه رفته رفته در میان زنان جهالت شیوع پیدا کرد و از طرفی مردان نیز در انجام وظیفه در قبال زنان عملا کوتاهی کردند- نتیجه این شد که با فتوای فقهاء فقط در این حد عمل کردند که به مسجد و مجالس وعظ نروند. اما کم کم راه باز شد و تبرج الجاهلیة الاولی به شکل های نوینی جایگاه پیدا کرد.

 در قرن بیستم حصار خانه و چهار دیواری شکسته شد. زنان و دختران مسلمان گروه، گروه به مدارس عصری و آموزشکده های دولتی رهسپار شدند، حتی فرزندان بعضی از علماء و نزدیکان آنان- اما همه می بینیم که نسبت به ممنوعیت آن نه صدایی از دار الافتاءها بلند می شود و نه از بالای منابر ممنوعیتی اعلام می گردد- این جاست که بعضی علماء واقع بین و زمان شناس معتقدند که اگر ام المومنین عایشه (رض) و اصحاب رسول الله (ص) جهالت امروزی زنان و دوری آنان از تعالیم اسلام را می دیدند قطعا برای تعلیم و تربیت و آشنا ساختن زنان معاصر تصمیم خاصی با در نظر گرفتن شرایط اتخاذ فرموده و جامعه روبه انحطاط را از سقوط در ورطه ی جهالت رهایی می بخشیدند.

لذا با توجه به تمهید فوق نظر ما این است که ممنوعیت شرکت در نمازهای پنجگانه کما هو باقی است اما اگر زنان در روز جمعه به قصد شنیدن موعظه به مسجد که جایگاه مخصوصی در آن برای زنان در نظر گرفته شود بطوری که راه رفتن و آمدن آنان کلا از راه مردان جداگانه باشد و زنان حجاب کامل را رعایت نمایند و هیئت امناء و انتظامات مسجد شرایط شرعی را کاملا فراهم نمایند در چنین صورتی با توجه به فوائد بی شمار تعلیمی و تربیتی رفتن زنان به مساجد در روز جمعه جایز خواهد بود. البته اگر خانواده ای می داند که مطمئنا از عهده تعلیم و تربیت بر خواهد آمد و به رفتن مساجد نیازی نیست نباید آنها را ملامت کرد مخصوصا به این دلیل که خواندن نماز در خانه برای زنان افضل است.

در تفسیر روح المعانی تحت آیه «وقرن فی بیوتکن» چنین می نویسد: «فعلم ان المراد بالاستقرار الذی یحصل به وقارهن و امیتازهن علی سائر الانساء بان یلازمن البیوت فی اغلب اوقاتهن و لا یکن خراجات و لاجات طوافات فی الطرق و الاسواق و بیوت الناس و هذا لا ینا فی خروجهن للحج او لما فیه مصلحة دینیة مع التستر و عدم الابتذال» (تفسیر روح المعانی 9/11)
علامه ابن کثیر در تفسیر معروفش می فرماید: «الزمن بیوتکن فلا تخرجن لغیر حاجة و من الحوائج الشرعیة الصلوة فی المسجد بشرطه کما قال رسول الله (ص) لا تمنعوا اماء الله مساجد الله و لیخرجن وهن تفلات» (ج3 ص 464)

اینجا ذکر این نکته لازم است که گرچه فقهاء متقدمین شرکت زنان در مجالس وعظ را ممنوع قرار داده داند اما فقهاء معاصر در این زمان با توجه به غلبه ی جهل و نا آگاهی زنان از مسایل خویش خروج زنان را به مجالس وعظ و سخنرانی اجازه داده اند. فقیه العصر حضرت رشید احمد مدظله می نویسد: حضرت فقهاء کرام (رح) کی عبارت مذکور ﺳﮯ ثابت هوا ﻜﮯ امور دینیه  ﻜﮯ ﻟﮯ خواتین کی خروج کی ممانعت قرآن و حدیث ﻣﯾﮟ منصوص ﻧﮩﯾﮟ.... الی قوله چنانچه اسی ﻜﮯ پیش نظر مجموع النوازل مین مسائل شرعیه معلوم کرﻧﮯ کی ضرورت ﺳﮯ خروج کی اجازت دی گئی ﮨﮯ. (احسن الفتاوی، ص: 58، ج8)

خروج زنان در جماعت تبلیغ

خروج زنان بدون اجازه شوهر و بدون همراه محرم و بدون حجاب قطعا ممنوع و گناه می باشد. اما اگر زنان با اجازه شوهر همراه محرم با حفظ حجاب شرعی مسافرت نمایند در این اشکالی نیست.

از کتابهای احادیث و سیرت معلوم می شود که زنان گاهی اوقات همراه مردان به سفرهای جهاد می رفتند. حضرت رسول الله (ص) نیز ازواج مطهرات را گاهی اوقات بعد از نزول حجاب همراه خود می بردند. امروزه با توجه به اینکه عدم آگهی از مسایل و احکام دینی در میان زنان شیوع پیدا کرده است.
لذا اگر زنان همراه مردان محرم طبق شرایط به بعضی از مناطق بروند قطعا باعث می شود زنان آن مناطق نیز به طرف دین متوجه شوند. کند همجنس با همجنس پرواز. لازم به توضیح است که خروج زنان در جماعت های تبلیغی شرایطی دارد که از طرف بزرگان تبلیغ مکررا گفته و مراعات می گردد. عده ای فکر می کنند که زنان مبلغات گروه گروه به خانه مردم می روند و زنان را موعظه و ارشاد می نمایند در صورتی که اصلا این گونه نیست.

 روشی که فعلا معمول و رایج است خلاصه اش این گونه است که وقتی چند نفر از مردان به قصد تبلیغ به جایی می روند هر نفری یک نفر از مستورات محرم را که پایبند حجاب شرعی می باشد با خود همراه می برد. قبلا با اهالی منطقه تماس می گیرند خانه ای برای این منظور تخلیه می گردد حتی تعدادی از کارکنان تبلیغ خانه مورد نظر را بررسی نموده و اطمینان حاصل می نمایند صاحب خانه همراه مردان در مسجد اعتکاف می نماید ودر اعمال تبلیغی شرکت می کنند، زنان در خانه آن شخص اقامت می نمایند زنان محلی در اوقات تعیین شده به خانه ی مورد نظر می روند و کتابهای دینی و آداب اسلامی مورد مذاکره قرار می گیرد و روش تربیت فرزندان و اهمیت اعمال واخلاق اسلامی بیان می گردد. در آخر یکی از مردان از طریق بلندگو از اطاقی دیگر برای زنان موعظه می کند.

 تجربه های متعدد ثابت کرده است که از این طریق صدها زن که قبلا از حجاب نفرت داشته اند اکنون صد در صد پایبند حجاب شده اند و بر مردان خانواده و فرزندان نیز اثر گذاشته اند منکرات و تجمل پرستی از خانه کم کم دور شده است و تحولات خوبی به وقوع پیوسته است.

خارج شدن زنان به این صورت که بیان گردید و در جماعت تبلیغ با شدت و با احتیاط کامل معمول است نه  تنها تا حال باعث فتنه نشده بلکه باعث دفع فتنه های بی شمار گشته است لذا رفتن زنان به صورت مذکور در تبلیغ جایز است البته اگر کسی مطمئن نباشد احساس ابتلاء فتنه کند او را مجبور کردن و در صورت نرفتن ملامت نمودن درست نیست «قل کل یعمل علی شاکلته فربکم هو اعلم بمن هو اهدی سبیلا»

مفتی بزرگ دارالعلوم دیوبند علامه مفتی محمود الحسن گنگوهی می فرماید:
«اگر کبی سفر بی کرنا هو تو شوهر یا کسی محرم که ساﺘﮭ جاﻧﮯ کا انتظام کیا جاﺌﮯ تا که دینی نقصان بی نهو. فتنه ﺳﮯ بهی امن رھﮯ عورتون کی تربیت کا مقصد بهی حاصل هو جاﺌﮯ» (فتاوی محمودیه46/2/12) اگر به جای مسافرت لازم باشد همراه شوهر باشد همراه شوهر یا محرم بروند تا ضرر دینی لاحق نشود و از فتنه در امان باشد و مقصود تربیت زنان حاصل شود.

(هذا ما ظهر لنا و الله اعلم بالصواب)